Mąchocice Scholasteria

 

 

Liczba mieszkańców: 464
Sołtys: Jan Koza

 

 

 

Mąchocice Scholasteria to niewielka wieś w gminie Masłów. W sołectwie znajduje się Szkoła Podstawowa im. Stefana Żeromskiego. Natomiast przy szkole funkcjonuje hala sportowa oraz schronisko szkolne - przyjmujące gości przez cały rok.

 

 

Nazwa wsi Mąchocice-Scholasteria należy do nazw miejscowych kulturowych związanych z kulturą społeczną i nosi w swej nazwie ślady dawnych stosunków społeczno-prawnych. Należy do nazw złożonych mieszanych składających się z dwóch odrębnych członów. Pierwszy człon tej nazwy należy do nazw miejscowych patronimicznych , należących do nazw bardzo starych (okres wczesnego średniowiecza) związanych z działalnością osadniczą na tych terenach w tym czasie. Pochodzi ona od pierwotnych potomków lub poddanych człowieka, którego imię, przezwisko lub nazwa zawodu czy godności została uwidoczniona właśnie w nazwie miejscowej.

Nazwa "Mąchocice" pochodzi od nazwy osobowej "Mąchota" lub od staropolskiej nazwy osobowej "Mach", "Macho". Obecnie człon "Mąchocice" istnieje w nazwie dwóch sąsiadujących ze sobą wsi należących do gminy Masłów tj.: Mąchocice Scholasteria i Mąchocice Kapitulne. Nazwy drugich członów (odróżniających je od siebie) należą do bardzo starych nazw miejscowych dzierżawczych (nazwy dzierżawcze to nazwy oznaczające "miejscowość będącą ongiś własnością człowieka, od imienia, którego urobiono nazwę), zachowujące w swej nazwie nazwę osobową stanowiącą odzwierciedlenie panujących dawniej stosunków społeczno-prawnych i związanych z dawną własnością. Obszar rejonu Gór Świętokrzyskich około połowy XII wieku dostał się pod władanie biskupów krakowskich. Ta organizacja kościelna będąca bogato uposażona i mająca wysokie dochody (m.in. właściciele wsi, części miast) rozwijała oświatę i kulturę, gdyż potrzebowała ludzi wykształconych. W Kielcach zaczęły szybko funkcjonować kapituły kolegiackie na czele z prałatami - scholastykami, powstawały pierwsze szkoły klasztorne i parafialne w mieście i okolicznych miejscowościach.

Nazwy "Scholasteria" i "Kapitulne" mówią o tym, czyją tak nazwane miejscowości stanowiły kiedyś własność. I tak: scholasticus (łac.) - szkolny; scholastyk - to w wiekach średnich - duchowny kierujący z urzędu szkołą katedralną; scholasteria - własność, posiadłość scholastyka; a kapituła - to kolegium kanoników przy katedrze (kolegiacie), także zgromadzenie przełożonych zakonu. Wieś Mąchocice-Scholasteria stanowiła więc pierwotnie własność kieleckiego scholastyka, który był także' właścicielem części miasta Kielce (zwanej ­Scholasterią). Mąchocice Kapitulne prawdopodobnie były własnością kanoników kolegiackich.

Wieś Mąchocice-Scholasteria określana jest w starszych dokumentach lub podaniach ustnych pod różnymi nazwami. Oprócz nazwy pełnej i właściwej a używanej obecnie "Mąchocice-Scholasteria" spotyka się nazwy: Mąchocice Zagórne (bo, za górą - w domyśle "za Radostową"), Mąchocice II, Scholasteria.

 

Miejscowość Mąchocice-Scholasteria położona jest przy trasie drogi prowadzącej z Kielc do Bodzentyna (przez następujące miejscowości: Masłów, Mąchocice Kapitulne, Ciekoty, Wilków i Świętą Katarzynę). Mąchocice-Scholasteria leży między Mąchocicami Kapitulnymi a Ciekotami przy pięknej krajobrazowo drodze powiatowej, która przebiega wzdłuż przełomu rzeki Lubrzanki. Prowadząca przez wieś droga powiatowa (Nr 15505), wzdłuż której ciągną się zabudowania wsi łączy się z drogą do Kielc. Mąchocice-Scholasteria jest jednym z 12 sołectw wchodzących w skład gminy Masłów. Jest jedną z wielu atrakcyjnych miejscowości na terenie Gminy Masłów stanowiących zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców pobliskich Kielc. Wieś ta malowniczo usytuowała swoje zabudowania na północno-wschodnim zboczu Gary Dąbrówki (wys. 444m. n.p.m.). Domy wiejskie rozciągają się w kierunku wschodnim ku brzegom rzeki Lubrzanki, (płynącej tutaj, u stóp Góry Radostowej, tzw. przełomem).

 

Mąchocice-Scholasteria - sama pięknie położona - posiada przepiękne miejsca widokowe, z których rozciągają się wspaniale widoki na całą rozległą okolicę. Można stąd zobaczyć m.in. Dolinę Witlowską, na skraju której piętrzy się góra Łysica (najwyższy szczyt "Łysogór), góry: Radostową i Klonówkę - "góry domowe" pisarza Stefana Żeromskiego i jego rodzinną wieś - Ciekoty, wieś Psary ze stacją satelitarną, rzekę Lubrzankę, a także dalej na horyzoncie inne pasma Gór ŚwiętoklZyskich. Główną atrakcją Mąchocic-Scholasterii jest schronisko szkolne - przyjmujące gości przez cały rok.

 

Miejscowość ta bezpośrednio graniczy z takimi wioskami jak: Mąchocice Kapitulne, Brzezinki i Ciekoty. Wokół rozpościerają się tereny górskie - góry: Radostowa, Dąbrówka, Wymyślona, Klonówka, Łysica i inne. Zbocza tych gór porośnięte są pięknymi lasami, które sąsiadują z typowymi dla ziemi świętokrzyskiej polami uprawnymi. Rozdrobnione pola pokrywające tutaj pasiastymi wzorami pagóry i zbocza gór stały się charakterystycznym akcentem kieleckiego krajobrazu zwanymi "pasiakami świętokrzyskimi". Cały ten teren znajduje się w Podkieleckim Obszarze Chronionego Krajobrazu oraz Części Obszaru Świętokrzyskiego Parku Narodowego i jego otuliny. 132 Podziwiając tutejsze krajobrazy można zrozumieć, dlaczego pisarz tej ziemi - Stefan Żeromski (1864-1925) w swych licznych utworach tak często i w tak cudowny sposób opisywał przyrodę tych okolic.

 

Tereny te z pięknymi widokami Gór Świętokrzyskich i urokliwą krainą pisarza Stefana Żeromskiego, m.in. z jego "ukochanymi górami rodzinnymi": Radostową, KIonówką, Dąbrówką, Bukową, Wymyśloną czy wreszcie Łysicą oraz przepiękną Doliną Wilkowską i wieloma szlakami turystycznymi stanowią bardzo atrakcyjne miejsce wypoczynku i rekreacji nie tylko dla mieszkańców Kielc i okolic, ale także Warszawy, Łodzi, Śląska, także cudzoziemców itp.

 

Sąsiadujące blisko ze sobą tak atrakcyjne tereny zachęcają do częstych wędrówek górskimi szlakami oraz spacerów pieszych. Można tu uprawiać spory, wodne (zbiorniki wodne), także narciarstwo biegowe i zjazdowe (wyciągi i trasy narciarskie), kolarstwo i sporty lotnicze (lotnisko). Ze wszystkich tych atrakcji można skorzystać przebywając w Mąchocicach-Scholaterii oraz innych okolicznych miejscowościach.

 

Miejscowość Mąchocice-Scholasteria liczyła w 2001 r. (według stanu na styczeń 2001r.) 461 mieszkańców. Jest to miejscowość rolnicza, gospodarstwa rolne są tu niewielkie, raczej mało dochodowe, co powoduje poszukiwanie przez rolników dodatkowych źródeł utrzymania. Duża grupa ludności pracuje zawodowo w innych miejscowościach, także w stolicy województwa - Kielcach. W ostatnich latach zaobserwowano tendencje do wyzbywania się gruntów rolnych na potrzeby nowego osadnictwa. Na wsi przybywa coraz więcej nowych mieszkańców ceniących sobie tutejsze walory klimatyczno - wypoczynkowe, gdyż w okolicy nie ma żadnego przemysłu. W wolnych chwilach niektórzy mieszkańcy zajmują się twórczością ludową np. muzyką ludową, poezją, wycinankami, wykonywaniem papierowych kwiatów lub pająków itp.

 

Większa aktywizacja usług turystyczno - wypoczynkowych poprzez m.in. tworzenie większej ilości gospodarstw agroturystycznych, pól namiotowych i campingowych, tras spacerowych i ścieżek rowerowych itp. mogłaby w większym zakresie poprawić sytuację ekonomiczną mieszkańców i może właśnie w takim kierunku winien zmierzać rozwój gospodarczy na tych terenach.

 

Zabytki:

- Zagroda nr 15, wł. Zofia Mońkus: dom drewniany - 1911, stodoła drewniana - 1911.
- Zagroda nr 46, wł. Władysław Błaszczyk: dom drewniany - 1916, obora drewniana - 1916, stodoła drewniana -  1916.
- Krzyż z figurą przy drodze Cedzyna-Bodzentyn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Polecamy:




POLECAMY

Pliki Cookies

Nasz serwis wykorzystuje pliki cookies
Korzystanie z portalu oznacza akceptację
zasad wykorzystywania plików cookies
> Więcej na temat plików cookies <

WSPÓŁPRACUJEMY Z: